ΡΩΜΑΙΪΚΟ Σύνολο
Ἡ γέννηση τοῦ Ρωμαίϊκου Συνόλου ἐμπνεύστηκε ἀπὸ τὴν αὐξανόμενη ἀνάγκη εὐαισθητοποίησης, σεβασμοῦ καὶ ἐκτίμησης στὸν Δυτικὸ κόσμο σχετικὰ μὲ τοὺς Μουσικοὺς καὶ Συνθέτες τῆς Βυζαντινῆς Αὐτοκρατορίας, καθὼς καὶ τὴν ψαλτικὴ παράδοση στὴν χριστιανικὴ καὶ ὀθωμανικὴ Κωνσταντινούπολη. Τὸ Ρωμαίϊκο Σύνολο, ποὺ ἱδρύθηκε τὸ 1992 στὴ Φιλαδέλφεια τῶν ΗΠΑ, ἑρμηνεύει τὴν κλασικὴ μουσικὴ τοῦ Βυζαντίου καὶ τῆς Ὀθωμανικῆς Αὐτοκρατορίας.
Τὸ Ρωμαίϊκο παρουσιάζει αὐθεντικὲς ἑρμηνεῖες μεσαιωνικῆς ψαλτικῆς ποὺ ἔχει μεταγράψει ὁ μουσικολόγος Ἰωάννης Ἀρβανίτης, καθὼς καὶ τῆς μεταβυζαντινῆς (16ος-19ος αἱ.) καὶ νεοβυζαντινῆς (σύγχρονης) ψαλτικῆς παράδοσης (1814-), μετὰ ἀπὸ ἐνδελεχῆ ἔρευνα στὰ χειρόγραφα καὶ συγκριτικὴ ἀνάλυση τῆς προφορικῆς ἔκφρασης τῶν ἱεροψαλτῶν τῆς Κωνσταντινούπολης τοῦ 20ου αἰῶνα. Ὁ Γιῶργος Μπιλάλης, καλλιτεχνικὸς διευθυντὴς καὶ δομέστικος, ἐπέλεξε γιὰ τὴν ἀριστεία τοῦ συνόλου τοὺς καλύτερους φωνητικοὺς σολὶστ (ψάλτες) τῆς Ἀθήνας γιὰ τὴν ἱκανότητά τους στὴν ψαλτικὴ ἀνάγνωση, τὴν ταχεῖα ἀφομοίωση τοῦ μουσικοῦ ὑλικοῦ, τὴν ἐξαιρετική τους ἔκφραση καὶ τοὺς ἐκπαίδευσε μὲ εἰδικὲς φωνητικὲς καὶ σωματικὲς τεχνικὲς γιὰ νὰ ἀνταποκριθοῦν στὶς ἐξαιρετικὲς ἀπαιτήσεις τῆς μουσικῆς. Τὸ Ρωμαίϊκο, συνοδευόμενο ἀπὸ Κωνσταντινουπολίτες δεξιοτέχνες ὀργανοπαῖκτες, ἑρμηνεύει ἐπίσης τὴν ὀθωμανικὴ σουφικὴ κλασικὴ μουσικὴ ὅπως αὐτὴ ἀναπτύχθηκε καὶ καλλιεργήθηκε στὴν ὀθωμανικὴ αὐλὴ καὶ στὶς μονές τῶν Μεβλεβὶ (τεκκὲς) στὴν Κωνσταντινούπολη. Τὸ 2000, τὸ Ρωμαίϊκο ἄνοιξε νέους δρόμους στὴν ὀρθόδοξη ψαλμωδία, συνδυάζοντας τὰ πλούσια καὶ ποικίλα στὺλ μεσαιωνικῶν καὶ νεοβυζαντινῶν μουσικῶν καταγραφῶν σὲ κείμενα στὴν ἀγγλικὴ καὶ ἄλλες ὀρθόδοξες γλῶσσες.
Τὸ Ρωμαίϊκο ξεκίνησε τὶς δημόσιες ἐμφανίσεις τὸ 1994 καὶ ἔχει ταξιδέψει ἐκτενῶς στὶς ΗΠΑ καὶ Εὐρώπη, δίνοντας συναυλίες σὲ φεστιβάλ, γκαλὰ συναυλίες, ἐκκλησιαστικὲς τελετὲς καὶ λειτουργίες, καθὼς καὶ σὲ ἄλλες πολιτιστικὲς ἐκδηλώσεις. Τὸ σύνολο ἐκτοξεύτηκε στὴ φήμη του στὸ 13ο Διεθνὲς Φεστιβὰλ Ὀρθόδοξης Μουσικῆς στὴν Χαϊνόβκα τῆς Πολωνίας (1994) ἀνάμεσα σὲ 37 ὀρθόδοξες χορωδίες. Τὸ Σύνολο ἐπιλέχθηκε ἐπίσης ὡς ἡ πιὸ αὐθεντικὴ χορωδιακὴ ὁμάδα ἀπὸ τὶς ΗΠΑ γιὰ νὰ ἐμφανιστεῖ στὴν Ἐπίσκεψη τοῦ Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως στὸ Ντιτρόϊτ γιὰ τὴ Χιλιετία (2000). Τὸ 2006, τὸ Ρωμαίϊκο ἑρμήνευσε χριστουγεννιάτικους ὕμνους ἀπὸ τὴν πλούσια συλλογὴ χειρογράφων τῆς ΕΒΕ μέσα στὸ ἱστορικὸ Βαλλιάνειο κτήριό της. Ἐπιλέχθηκε νὰ συμμετάσχει στὴν Εὐρωπαϊκὴ Πολιτιστικὴ Πρωτεύουσα: Κωνσταντινούπολη 2010, παρουσιάζοντας ἕνα μοναδικὸ πρόγραμμα στὴν βυζαντινὴ καὶ ὀθωμανικὴ κοσμικὴ μουσικὴ τῆς Αὐτοκρατορίας. Τὸ 2014, τὸ Ρωμαίϊκο ἐμφανίστηκε στὸ Πολιτιστικὸ Κέντρο Παρνασσὸς στὴν Ἀθήνα γιὰ τὴν 200ὴ ἐπέτειο τῆς Νέας Μεθόδου ποὺ καθιέρωσαν οἱ Τρεῖς Διδάσκαλοι στὴν Κωνσταντινούπολη. Τὸ 2018, τὸ Ρωμαίϊκο ἐμφανίστηκε στὸν Καθεδρικὸ Ναὸ τῶν Ἀθηνῶν, γιορτάζοντας τὰ 160 χρόνια ἀπὸ τὰ ἐγκαίνιά του καὶ ἑρμήνευσε σὲ παγκόσμια πρώτη τὸν μεσαιωνικὸ ἦχο τοῦ Ἀκαθίστου Ὕμνου ἀπὸ χειρόγραφο τοῦ 12ου αἰῶνος, ὅπως μεταγράφηκε ἀπὸ τὸν Ἰω. Ἀρβανίτη. Τὸ 2019-22, τὸ Ρωμαίϊκο ἠχογράφησε τὰ Ἅπαντα τοῦ Παρθενίου Μετεωρίτου (†1807), σὲ 8 ὧρες ψηφιακὴ ἠχογράφηση, ἑρμηνεύοντας τὶς μνημειώδεις μεταγραφές του Ἰω. Ἀρβανίτη.
Οἱ ἑρμηνεῖες του Ρωμαίϊκου κατανύγουν τοὺς ἀκροατές του μέσα ἀπὸ τὶς 30 καὶ πλέον ἠχογραφήσεις:
“Sounds of the Parthenon”, μιὰ ζωντανὴ ἠχογράφηση στὸ Πανεπιστήμιο τοῦ Πρίνστον μὲ ἀποσπάσματα ἀρχαίας ἑλληνικῆς μουσικῆς, μεταβυζαντινὰ ἄσματα, σουφικοὺς ὕμνους, ἀθηναϊκὰ δημοτικὰ τραγούδια καὶ τραγούδια τοῦ Μίκη Θεοδωράκη (1996)
“Τὸν Σταυρὸν Σου προσκυνοῦμεν”, Ὄρθρος τῆς Ὑψώσεως τοῦ Σταυροῦ ποὺ ἑρμηνεύτηκε στὰ ἀγγλικὰ (2000),
“Ἐν τῷ μὲσῳ τῆς νυκτὸς”, Ὄρθρος τῆς Μ. Δευτέρας ποὺ ἑρμηνεύτηκε ἀντιφωνικὰ στὰ ἑλληνικὰ καὶ ἀγγλικὰ (2001), στίχοι καὶ μουσικὴ στὰ ἀγγλικὰ διασκευασμένα ἀπὸ τὸν Δρ. Μπιλάλη.
“Βηθλεὲμ ἑτοιμάζου”, 2 δίσκοι μὲ ὕμνους τῶν πρὸ Χριστουγέννων ἑορτῶν, μεσαιωνικῶν καὶ μεταβυζαντινῶν συνθέσεων (2002),
“Ἡ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ, Ἦχος Α’”, ὁλόκληρη ἡ λειτουργία τοῦ Ἰωάννη Χρυσοστόμου ποὺ ἑρμηνεύτηκε ζωντανὰ στὰ ἑλληνικὰ μὲ διάκονο καὶ ἱερέα στὸν Ἦχο πρῶτο. Οἱ συνθέσεις τοῦ βυζαντινοῦ δασκάλου Ἰωάννη Κλαδᾶ γιὰ τὴ Λειτουργία ἠχογραφοῦνται σὲ 2 CD ὅπως μεταγράφηκαν ἀπὸ τὸν Χουρμούζιο Χαρτοφύλακα (2005).
«Ἀπὸ τὸν Ἀκάθιστο στὸν Νυμφίο», ἕνα λειτουργικὸ ψαλτικὸ ταξίδι τῆς μεσαιωνικῆς χριστιανικῆς ποίησης ποὺ τελεῖται κατὰ τὴ διάρκεια τῆς Σαρακοστῆς (2007).
«Βυζαντινὰ Χριστούγεννα», ὁ Ὄρθρος τῆς Χριστοῦ Γέννησης στὰ ἀγγλικά, ἕνα τραγούδι της Πρόκυψης ἀπὸ τὴ Βασιλικὴ τελετὴ καθὼς καὶ χριστουγεννιάτικα κάλαντα στὰ ἑλληνικὰ (2007).
«Χριστὸς ἐπὶ γῆς», ὁ Ὄρθρος τῆς Χριστοῦ Γέννησης στὰ ἑλληνικά, ἡ ψαλτικὴ παράδοση τοῦ 19ου αἰῶνα καθὼς καὶ χριστουγεννιάτικα κάλαντα στὰ ἑλληνικὰ (2007).
«Σήμερον ἐπὶ Σταυροῦ», Ἡ Ἐνάτη Βασιλικὴ Ὥρα καὶ ἡ Ἀποκαθήλωση τοῦ Μεγάλου Σαββάτου ὅπως ἐτελοῦντο στὴν Ἁγία Εἰρήνη Κωνσταντινουπόλεως (DVD) σὲ μεταγραφὴ τοῦ μουσικολόγου Ἰω. Ἀρβανίτη, καθὼς καὶ οἱ νεοελληνικοὶ Θρῆνοι τῆς Μεγάλης Παρασκευῆς ποὺ τραγουδήθηκαν ἀπὸ τὴ νεανικὴ χορωδία Cherubic (2010).
«ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑ: Λειτουργία Μεγ. Βασιλείου, Ἦχος πλ. Β´», συνθέσεις τοῦ Βυζαντινοῦ δασκάλου Ἰωάννη Κλαδᾶ στὸν πλάγιο Β´ (μεταγραφὲς τοῦ Χουρμουζίου Χαρτοφύλακος) καθὼς καὶ ἡ ἀρχαία Λειτουργία τοῦ Μ. Βασιλείου μὲ τὸ Σύμβολο τῆς Πίστεως ἀπὸ τὸν Μαν. Γαζὴ (παγκόσμια πρώτη) στὸν πρωτότυπο μεσαιωνικὸ ἦχο ὅπως μεταγράφηκε ἀπὸ τὸν Ἰωάννη Ἀρβανίτη (2010).
«ΤΥΠΙΚΑ» οἱ Ψαλμοὶ 102 καὶ 145. Ἕνα βιβλίο μὲ ἐννέα ἔντυπες μελοποιήσεις στὴ σημειογραφία τῆς Νέας Μεθόδου (μετρημένο καὶ ἰσοκρατημένο) ἀπὸ τὴν ἀρχὴ τῆς ἑλληνικῆς τυπογραφίας τὸ 1824. Τὸ Ρωμαίϊκο ἠχογράφησε καὶ τὶς ἐννέα καταγραφὲς σὲ 2 CD ποὺ περιλαμβάνονται (2014).
ΑΚΑΘΙΣΤΟΣ ΥΜΝΟΣ καὶ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ. Ἑσπερινὸς καὶ Ὄρθρος τοῦ Εὐαγγελισμοῦ ὅπως ἐκτελοῦνταν κατὰ τὸν Μεσαίωνα (3 CD) καὶ ὁ Οἶκος Ἄγγελος Πρωτοστάτης τοῦ Ἀκαθίστου Ὕμνου καθὼς καὶ τρία βιβλία: Τόμος 1, ἡ παρτιτούρα ψαλμωδίας στὴ σημειογραφία τῆς Νέας Μεθόδου, Τόμος 2, θεολογικὰ πατερικὰ κείμενα καὶ γιὰ τὶς δύο ἑορτὲς καὶ Τόμος 3, μὲ ἀδημοσίευτες σπάνιες βυζαντινὲς τοιχογραφίες καὶ ψηφιδωτὰ τοῦ Ἀκαθίστου ὕμνου καὶ Εὐαγγελισμοῦ.
ΑΠΑΝΤΑ ΠΑΡΘΕΝΙΟΥ. Οἱ 64 μελωδίες τοῦ μετεωρίτη συνθέτη Παρθενίου ἀναβιωμένες ἀπὸ τὸ Ρωμαίϊκο σὲ 8 ὧρες “μεταίωρης” ἐμπειρίας ὅπως μεταγράφηκαν αὐθεντικὰ ἀπὸ τὸ χειρόγραφο στὴ Νέα Μέθοδο ἀπὸ τὸν Ἰω. Ἀρβανίτη.
Γεώργιος Μπιλάλης
Δημιουργὸς καὶ χοράρχης τοῦ ψαλτικοῦ συνόλου «Ρωμαίϊκο» (1992) καὶ καλλιτεχνικὸς διευθυντὴς τοῦ ἔργου «Παρθένιος» τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Μεγάλου Μετεώρου (ἀπὸ τὸ 2015).
Σπούδασε πολιτικὴ ψαλτικὴ μὲ τοὺς Ἀθ. Πέττα, Κ. Ἠλιάδη, Δ. Νερατζῆ καὶ θεωρία ἑλληνικῆς ψαλτικῆς μὲ τὸν Σίμωνα Καρᾶ.
Πῆρε δίπλωμα Βυζαντινῆς Μουσικῆς μὲ τὸν Διον. Ἠλιόπουλο καὶ μελέτησε ὀθωμανικὴ μουσικὴ καὶ παλαιὰ βυζαντινὴ παρασημαντικὴ μὲ τὸν Ἰωάννη Ἀρβανίτη.
Ψάλλει καὶ διδάσκει στὴν Ἑλληνορθόδοξη Ἐνορία Ἁγ. Γεωργίου, Ocean Township, NJ.
ΨΑΛΤΕΣ
Γκεζερλῆς Ἐλευθέριος
Ζησιμόπουλος Κωνσταντῖνος
Καλαπανίδας Χαραλάμπης
Καραμούζας Χριστόφορος
Κατρακούλης Δημήτρης
Λασπᾶς Ἀθανάσιος
Μπιλάλης Κωνσταντῖνος
Παπαχρῆστος Φώτιος
Σερασκέρης Ἠλίας
Σιάχος Ἄγγελος
Χούπας Νικόλαος
Ριμπᾶς Χαράλαμπος
Τρασάνης Χαράλαμπος
Τσούκαλας Λεωνίδας
ΙΣΟΚΡΑΤΕΣ
Ἀδάμης Ἄλκης
Ἀμβράζης Χρῆστος
Βυθούλκας Διονύσης
Γάλλος Ἰωάννης
Κατούδης Κωνσταντῖνος
Μαρόπουλος Παῦλος
Παναγόπουλος Κωνσταντῖνος
Πέζος Κωνσταντῖνος
ΚΡΟΥΣΤΟΙ
Κλαπάκης
Κουτούζος
